1577
Op vrijdag 15 maart 1577 was er feest in de stad in verband met het vertrek van de Spaanse troepen. Het had Stad en Lande overigens wel 200.000, - gekost om deze troepen af te kopen! Een Waals garnizoen van zes vendels, dat, op het punt van de geloofsvervolging, zo lang voor veel leed en overlast had gezorgd en daardoor gevreesd en gehaat was, verliet de stad. Geen wonder dat de stadjers blij waren want: "Deze Waelen waren so kloock int waken, bewaren en nasoocken datter niet n ontquam hoe seer se sich oock verbergden". Abel Eppens (1530-1590), later i.v.m. de geloofsvervolging gevlucht en verblijvend in Emden, schreef in zijn "Der Vresen Chronicon" dat "die heele stad sich ganslicken in blijtscap jae dronckenscap und idelheid overgaf".

Tijdens het feest in de stad werden "Pick ende teervaten ommeheer den marckt ende straten angesteken ende mede durch einige ongenanten oeck sodane vuerwarck op Sunt Meertens toorn onwijselijck angerechtet".

Op de vierde trans van de toren ontstond s nachts om 10 uur brand en is deselve heerlijcke schoene toorn mitsampt dat wijtberuempte klockenspill durch den brandt leijder ommekomen, verneelt eende verdorven", aldus Abel Eppens.

Waarschijnlijk is de brand ontstaan in de galmgaten van de vierde verdieping. "Daar 17 klocken uitgevallen synt en sommygen luyden doet gebeleven bynnen". (Abel Eppens). Het bovenstuk van de toren was tot op het muurvlak uitgebrand. In allerijl bracht men balken en ankers aan om te steunen.

De torenwachter Johan Schoeninck, die op 27 juli 1572 door Burgemeester en Raad van de stad al "streng was vermaent den Dronck tho vermijden", werd ontslagen omdat er voor hem geen plaats meer was op de toren! Hij werd echter later aangesteld als stadstrommelslager.

Er kwam een oproep voor geldelijke steun (tot in het Lantschap Drenthe!) voor de wederopbouw "des verungeluckeden heerlijcken toorens". Op 17 maart is de Martinikerk, de St. Walburgkerk, de A-kerk, de Jacobijnerkerk en de Broerkerk: "de verkundige over de preekstoel geschied". "Elck doe dan het beste, nemende het loon van God". Tot 1619 bleef de toren zo, zonder bovenstuk, staan omdat de collecte niet genoeg opleverde.

Op 27 april al besloot het gemeentebestuur enige nieuwe klokken te laten gieten. Op die dag werd aan de kerkvoogden Siemens en Upkema opgedragen om ergens waer in de naberlanden en steden van Brabant en Holland klokkengieters te bezoeken over de levering van de benodigde klokken. De heren gingen op stap en op 9 mei 1577 werd een voorlopig contract gesloten met Adriaan Staylaert te Mechelen over de levering van een groot "clockenwarck". Op 21 mei van dat jaar kwam een definitief contract tot stand met ene Hendrick van Trier, afkomstig uit Aken doch verblijvend in Delft. Deze Hendrick van Trier kreeg de opdracht om 10, 11 of 12 klokken te gieten. De grootste klok zou 15.000 of 16.000 pond wegen. De stad zou "spijse en stoffe" leveren.
Hoogstwaarschijnlijk is het aanvankelijk bij drie klokken omdat het geld toen op was.

De grote klok, de Salvator, met een gewicht van 7850 kg en een doorsnede van 2.23 m, werd door Van Trier (Henricus Treveris) op 7 oktober 1577 gegoten in het "giethuis" bij de "Borchstede" (ongeveer op de huidige Rademarkt). Precies een jaar na de brand, op 15 maart 1578, werd de klok in "Sunte Meerten toren upgetogen ende gehangen". De Salvator werd op 29 maart 1578 voor het eerst geluid. Deze Salvator is ruim 2 meter hoog. Aan de ene kant zien we de beeltenis van St. Salvator en een bebaarde kop; aan de andere zijde een bisschop met een mijter. Op de rand staat een krijger met een stormhoed en een vrouwenfiguur alsmede het stadswapen. Het opschrift van de Salvator gaat over de brand van 1577 en vermeldt de namen van de toenmalige magistraten en van de gieter.

Op de Salvator staat o.a. (op rijm):

DO ME- SCHREF 1577 IAER
IN MARTIO DE- DE 15 DACH
S NACHTS O- _ 10 VRE. VERWAER:
DE TORE BRADE MZ GROET BECLACH
ALS DE SOLDATE- WARE- VERTROCKE?
WELCK DOER QUADE PICKVATE- GESCHACH:
VN VERLOERE- HET SCHONE ACCORT VA- CLOCKE ...
(De liggende streepjes staan op de klok voor N of M of D)